60.000 liter drinkwater bespaard met regenwatersysteem
Emma de Fremery, eigenaar van natuurkampeerterrein Het Zand Hattemer Oldenburger aan de rand van Zelhem, werkt hard aan het verduurzamen van haar terrein én woonhuis. Haar missie: bijdragen aan de strijd tegen klimaatverandering.

Het kampeerterrein ligt op een historisch landgoed en biedt natuurliefhebbers het hele jaar door de mogelijkheid om vrij te kamperen in het bos. Voorzieningen zijn beperkt: alleen één veld heeft elektriciteit. De oude landgoedschuur doet dienst als sanitairgebouw met toiletten, douches, afwasgelegenheid en twee gastenverblijven. De schuur was ooit een bijgebouw van Station Wolfersveen op de voormalige smalstoomspoorlijn Zelhem-Ruurlo.
60.000 liter drinkwater bespaard
Eind vorig jaar realiseerde Emma een belangrijke verduurzamingsstap: het sanitairgebouw is aangesloten op een regenwatersysteem. Emma legt uit hoe het werkt: “Het regenwater van het dak stroomt via regenpijpen naar een ondergrondse betonnen tank van 10.000 liter. Een filter en pomp brengen het water naar de toiletten en het loospunt voor cassettetoiletten. Bij een hoosbui stroomt het regenwater over in een wadi in het bos en bij te weinig regen schakelen we over op drinkwater. Bij vorst (kouder dan -5 graden) sluit de schuur. Het regenwatersysteem was een flinke investering en jammer genoeg nog niet rendabel. Wel bespaar ik jaarlijks 25 à 30% drinkwater, zo’n 50 à 60.000 liter. Dat is belangrijk omdat drinkwater schaars wordt.”
Oude landgoedschuur verduurzamen
Emma vertelt: “Ik wil zoveel mogelijk van het gas af. In de gastenverblijven in de landgoedschuur ligt daarom elektrische vloerverwarming, de zoldervloer is geïsoleerd (waarde 5,8). Op het dak liggen 20 zonnepanelen en bij het woonhuis nog eens 36. De ramen wil ik vervangen door Fineo vacuümglas, geschikt voor monumentale kozijnen. Ook de houten deuren en gevels moet ik nog isoleren. Hoe, dat weet ik nog niet. Het sanitairgebouw volledig gasvrij maken lukt niet: er is te weinig tapwater op piekmomenten. Daarom komt er binnenkort een hybride warmtepomp.“
Monument verduurzamen: een uitdaging
Emma’s woonhuis, een gemeentelijk monument uit 1951, is lastig te isoleren Ze geeft HR++ voorzetramen geplaatst en op andere plekken Fineo vacuümglas. Dit jaar volgen de bovenverdiepingen. Verder komen er papiersnippers op de vlieringvloer en Tonzon isolatiemateriaal in de kruipruimte. De spouwmuren blijven on-geïsoleerd: te smal en vervuild met puin.”
Warmtepomp in het hondenhok
Voor verwarming gebruikt Emma een hybride warmtepomp. “Die staat in het hondenhok, want hij mag niet zichtbaar zijn vanwege de monumentenstatus,” lacht ze. Over twaalf jaar wil Emma overstappen op een grondwarmtepomp en haar huis volledig ‘all-electric’ maken.
Hele weg te gaan
Het woonhuis heeft nu energielabel C, de landgoedschuur G. Dankzij alle maatregelen bespaart Emma kosten. Ook de overstap naar een elektrische auto en laadpaal bleek rendabel. “Hoe het in de toekomst moet, weet ik niet. Gaan alle gasleidingen weg? Ik vind het belangrijk om te verduurzamen, Dus ik ga rustig door”, besluit Emma.
Meer informatie
- Natuurkampeerterrein Het Zand Hattemer Oldenburger: https://www.landgoedhetzand.nl/
- Interview met Emma de Fremery door Landschapsbeheer Gelderland 2016 (linkje volgt)
- Natuurkampeerterreinvereniging De Groene Koepel: https://degroenekoepel.nl/
- Info over HR++ en vacuümglas: https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/isoleren-en-besparen/dubbelglas-hr-glas-tripleglas/
- Info over warmtepompen: https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/welke-warmtepompen-zijn-er/
- Tonzon isolatiemateriaal: https://tonzon.nl/
- Advies over isoleren en subsidies: https://www.energieloketachterhoek.nl/
